Przedstawiciele Koalicji „Inkluzywni w Zatrudnianiu” wzięli udział w pierwszym, historycznym
posiedzeniu Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu w Sejmie RP. Spotkanie
otworzyło etap bezpośredniej współpracy środowiska biznesowego, organizacji
pozarządowych i parlamentarzystów nad wprowadzeniem systemowych zmian na polskim
rynku pracy.
W obradach uczestniczyli posłowie i posłanki reprezentujący różne środowiska polityczne:
Przewodnicząca Aleksandra Kot, która zainicjowała prace Zespołu, Izabela Bodnar, Robert
Jagła, Barbara Okuła, Elżbieta Burkiewicz, Piotr Kandyba oraz Joanna Wicha.
– Bardzo się cieszę, że udało się zainicjować działalność Poselskiego Zespołu ds.
Inkluzywności w Zatrudnianiu i stworzyć przestrzeń do współpracy ponad politycznymi
podziałami. Powstanie Koalicji „Inkluzywni w zatrudnianiu”, skupiającej przedstawicieli
biznesu, organizacji społecznych i ekspertów, pokazuje, jak duża jest potrzeba konkretnych
działań w tym obszarze. Wierzę, że dzięki wspólnej pracy będziemy mogli wypracować
rozwiązania, które przełożą się na realne zwiększenie dostępności rynku pracy i lepsze
wykorzystanie potencjału osób dziś zbyt często z niego wykluczanych – podkreśla Aleksandra
Kot, przewodnicząca Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu.
Rynek pracy potrzebuje nowych rozwiązań
Przedstawiona przez Koalicję diagnoza pokazuje skalę wyzwania: według danych
Eurobarometru brak rąk do pracy dotyka 82 proc. polskich firm z sektora MŚP, podczas gdy
średnia dla Unii Europejskiej wynosi 54 proc. Jednocześnie, według prognoz Polskiego
Instytutu Ekonomicznego, do 2035 r. liczba pracowników w Polsce może zmniejszyć się o 2,1
mln, czyli o 12,6 proc. obecnie pracujących.
W tej sytuacji aktywizacja grup dotychczas pomijanych – pracowników 50+, kobiet wracających
na rynek pracy po urodzeniu dzieci, osób przewlekle chorych i osób neuroatypowych – staje
się zarówno społeczną potrzebą, jak i gospodarczą koniecznością.
Główny postulat: Fundusz na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu
Podczas posiedzenia członkowie Koalicji oficjalnie zaprezentowali parlamentarzystom swój
Manifest. Dokument wyznacza sześć kierunków działań, obejmujących m.in. dostrzeżenie
niewidzialnych niepełnosprawności i trudności, opiekę bez barier, lepsze wykorzystanie
dostępnych instrumentów, deregulację dla dostępności, adresowanie potrzeb pracowników
oraz lokalną współpracę samorządów i przedsiębiorstw. Wśród kluczowych postulatów na
pierwszy plan wysuwa się propozycja utworzenia Funduszu na rzecz Inkluzywności w
Zatrudnianiu.
Zadaniem Funduszu ma być realne wspieranie pracodawców – ze szczególnym
uwzględnieniem sektora małych i średnich przedsiębiorstw – we wdrażaniu rozwiązań
zwiększających dostępność miejsc pracy. Chodzi m.in. o:
- anonimowe badania potrzeb pracowników,
- szkolenia kadr zarządzających i współpracowników o niewidzialnych
niepełnosprawnościach i trudnościach, - dofinansowania do opieki nad dziećmi oraz osobami zależnymi,
- dostosowanie stanowisk pracy oraz zakup rozwiązań technologicznych
zwiększających dostępność miejsc pracy, - programy przekwalifikowania – upskilling i reskilling.
– Nie przychodzimy do parlamentarzystów wyłącznie z diagnozą problemów, ale z
konkretnymi propozycjami rozwiązań. Chcemy wspólnie wypracować mechanizmy, które
realnie pomogą pracodawcom tworzyć bardziej dostępne miejsca pracy i skuteczniej
wykorzystywać potencjał osób dziś zbyt często pomijanych na rynku pracy. Przedstawione
przez nas propozycje legislacyjne są punktem wyjścia do dalszych, merytorycznych prac i
rozmów z właściwymi resortami – podkreśla Emilia Szczukowska, koordynatorka projektu
„Każdy talent na wage złota – Inkluzywni w zatrudnianiu”.
Drugi postulat: bardziej elastyczny Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych
Koalicja postuluje także liberalizację zasad wykorzystywania środków Zakładowego Funduszu
Świadczeń Socjalnych. Pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu
na pełne etaty mają obowiązek tworzenia ZFŚS. W 2026 r. podstawowy odpis wynosi 2 943,23
zł rocznie na jednego pracownika, czyli średnio około 245 zł miesięcznie. Oznacza to, że
przedsiębiorstwo zatrudniające 50 osób przeznacza na Fundusz około 150 tys. zł rocznie, a
zatrudniające 100 osób – około 300 tys. zł.
Obecnie środki ZFŚS mogą być przeznaczane m.in. na wypoczynek, działalność kulturalnooświatową i sportowo-rekreacyjną, opiekę nad dziećmi, pomoc materialną oraz cele
mieszkaniowe, a przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat są zasadniczo
uzależnione od sytuacji materialnej pracownika.
Koalicja proponuje rozszerzenie katalogu wydatków o prywatne pakiety medyczne i
profilaktykę zdrowotną, opiekę nad osobami zależnymi oraz powszechnie dostępne pakiety
sportowe. Postuluje również umożliwienie finansowania tych świadczeń dla wszystkich
pracowników na równych zasadach, bez każdorazowego stosowania kryterium dochodowego,
a także objęcie benefitów finansowanych z ZFŚS zwolnieniami podatkowymi i składkowymi.
Szeroka reprezentacja biznesu i strony społecznej
Inicjatywa zgromadziła wyjątkowo szerokie partnerstwo firm, organizacji pozarządowych,
think-tanków oraz instytucji publicznych. W rozmowach w Sejmie udział wzięli przedstawiciele
takich podmiotów jak:
USP Zdrowie, Provident, Servier Polska, Amazon, Jooble Polska, Mamo Pracuj, Rodzic w
Mieście, Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego, EPI-Bohater, Instytut Emerytalny,
The Invisible, Fundacja ADHD, Fundacja JIM, asperIT, Fundacja Forum Prawa i Gospodarki,
Urząd Pracy m.st. Warszawy, Eduwersum oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego.
Początek prac legislacyjnych
Uczestnicy posiedzenia zadeklarowali chęć dalszej, ponadpartyjnej pracy nad rozwiązaniami
prawnymi, które pozwolą znieść bariery organizacyjne, prawne i mentalne w zatrudnianiu.
Koalicja zachęca kolejne firmy, organizacje i instytucje do włączenia się w działania na rzecz
inkluzywnego rynku pracy. Każdy pracodawca może podpisać Manifest na stronie
inkluzywniwzatrudnianiu.pl.
