Jak skuteczniej wspierać osoby z chorobami przewlekłymi, aby mogły pozostać
aktywne zawodowo? O tym rozmawiali uczestnicy kolejnego posiedzenia
Parlamentarnego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu, które odbyło się 17
września w Sejmie RP. Spotkanie z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia
było okazją do przedstawienia perspektywy pracodawców, wymiany doświadczeń
biznesu oraz wskazania obszarów wymagających dalszej współpracy między
administracją, przedsiębiorcami i organizacjami społecznymi.
Choroby przewlekłe – wyzwanie dla zdrowia i rynku pracy
Choroby przewlekłe coraz silniej wpływają nie tylko na zdrowie społeczeństwa, ale również
na funkcjonowanie rynku pracy. Według danych GUS przywołanych w raporcie Koalicji
„Inkluzywni w Zatrudnianiu” aż 54% Polaków zmaga się z chorobami przewlekłymi, a ponad
23% osób z tej grupy znajduje się w wieku produkcyjnym.
Dla wielu z nich diagnoza nie oznacza braku możliwości wykonywania pracy. Wyzwaniem
pozostaje jednak stworzenie takich warunków, które pozwolą pogodzić leczenie i obowiązki
zawodowe oraz wykorzystać ich potencjał zawodowy.
– W obliczu zmian demograficznych i rosnących wyzwań kadrowych nie możemy pozwolić
sobie na utratę potencjału osób, które chcą być aktywne zawodowo. Choroba przewlekła nie
powinna oznaczać konieczności rezygnacji z pracy. Potrzebujemy rozwiązań, które pomogą
pracodawcom tworzyć środowisko pracy odpowiadające na różnorodne potrzeby
pracowników oraz wspierać ich w utrzymaniu zatrudnienia – wskazuje Emilia Szczukowska,
koordynatorka Koalicji “Inkluzywni w zatrudnianiu” w Związku Przedsiębiorców i
Pracodawców. „Dlatego postulujemy dwa konkretne rozwiązania: uruchomienie pilotażu
Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu w ramach Funduszu Pracy oraz reformę
Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, która pozwoliłaby bardziej elastycznie
finansować m.in. świadczenia zdrowotne, sportowe i opiekuńcze. Liczymy, że dzięki temu
pracodawcy otrzymają realne narzędzia wspierające utrzymanie pracowników w
zatrudnieniu, a osoby o zróżnicowanych potrzebach będą mogły dłużej pozostawać aktywne
zawodowo” – dodaje Michał Błaszczak, ekspert ds. legislacji Koalicji „Inkluzywni w
zatrudnianiu” w ZPP.
– To nie choroba jest barierą. Bariera często jest w nas samych i po naszej stronie.
Wszystko zależy od tego, do jakiego pracodawcy trafi dana osoba i czy jest on
przygotowany, żeby z nią współpracować. Najważniejsze są komunikacja między
pracodawcą a pracownikiem, budowanie relacji i rozmowa – argumentowała Monika
Kowalska, kierownik Działu Obsługi Osób z Niepełnosprawnościami Urzędu Pracy m.st.
Warszawy.
Biznes zwraca uwagę na bariery i potrzebę systemowych rozwiązań
Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu Koalicja
„Inkluzywni w Zatrudnianiu” przedstawiła doświadczenia pracodawców oraz rozwiązania
stosowane w firmach wspierających osoby z chorobami przewlekłymi.
– Program MigaMY powstał w 2020 roku, a inspiracją był artykuł o głuchym pracowniku
Amazona w Stanach Zjednoczonych. Poszłam z nim do naszego lokalnego zespołu BHP i
zapytałam: co musimy zrobić, żeby zatrudnić taką osobę? Początkowo usłyszałam, że przy
restrykcyjnych przepisach BHP nie da się tego zrobić. Kiedy jednak zaczęliśmy dokładniej
analizować temat, nie znalazłam racjonalnej przesłanki, dlaczego mielibyśmy z tego
zrezygnować. Po kilku miesiącach udało się uzyskać zgodę i rozpoczęliśmy działania.
Nasza wiedza dotycząca zatrudniania osób niesłyszących była wtedy znikoma, dlatego
korzystaliśmy ze wsparcia fundacji, która pomagała nam m.in. w tłumaczeniach i dzieliła się
swoim doświadczeniem. Zaczynaliśmy od pięciu pracowników w jednym centrum
logistycznym, a dziś program funkcjonuje już w ośmiu. Od początku zależało nam również
na tym, żeby dzielić się zdobytą wiedzą i praktykami oraz zachęcać inne firmy do
korzystania z tych doświadczeń – mówiła Agnieszka Staręga, HR Manager w Amazon.
Przedstawiciele biznesu wskazywali, że skuteczne wsparcie często wymaga nie tylko dobrej
woli pracodawców, ale również odpowiednich narzędzi i rozwiązań systemowych. Dotyczy to
m.in. dostosowania organizacji pracy, przygotowania kadry zarządzającej oraz budowania
większej świadomości potrzeb pracowników.
– Zależy nam na tworzeniu środowiska, w którym pracownik nie boi się mówić o swoich
potrzebach, także tych związanych ze zdrowiem. Elastyczny czas i miejsce pracy pozwalają
dopasować organizację dnia do indywidualnej sytuacji pracownika, a jeśli pojawiają się
problemy zdrowotne, staramy się również odpowiednio dostosować narzędzia czy
stanowisko pracy. Chodzi o to, aby podchodzić ludzko do człowieka i dać mu możliwość
zarządzania własnym czasem. Bardzo niewielkim albo zerowym kosztem pracodawca może
uzyskać spokój pracownika, zachęcić go do tego, żeby został w danej firmie, pracował, był
obecny – przekonywała Agnieszka Leszczyńska, General Manager w Angelini Pharma
Polska.
Dialog z Ministerstwem Zdrowia kolejnym krokiem w budowaniu inkluzywnego rynku pracy
Udział przedstawicieli Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia w
posiedzeniu pozwolił spojrzeć na temat chorób przewlekłych szerzej – nie tylko z
perspektywy leczenia, ale również możliwości funkcjonowania osób zmagających się z
problemami zdrowotnymi w życiu zawodowym.
– Pozytywnie oceniamy wszelkie inicjatywy, które służą utrzymaniu aktywności zawodowej
osób z chorobami przewlekłymi i działania, które służą ochronie zdrowia tych pracowników.
O aktywności zawodowej decyduje nie tylko stan zdrowia, ale również dostosowanie
środowiska pracy do indywidualnych potrzeb pracownika. Szczególne znaczenie mają
działania takie jak m.in. profilaktyka chorób i promocja zdrowia w miejscu pracy, programy
wspierające powrót do pracy po długotrwałej nieobecności oraz odpowiednia organizacja
warunków pracy oraz takie działania jak rehabilitacja i wsparcie psychologiczne – wskazała
Aleksandra Płońska, Naczelnik wydziału Planowania Programów w Departamencie Zdrowia
Publicznego Ministerstwa Zdrowia.
Koalicja „Inkluzywni w Zatrudnianiu” podkreśla, że skuteczne wsparcie osób z chorobami
przewlekłymi wymaga współpracy wielu środowisk – administracji, pracodawców, ekspertów
zdrowotnych oraz organizacji społecznych.
– Ważne jest, aby pokazywać dobre praktyki i tworzyć taki ruch, do którego będą chcieli
dołączać kolejni pracodawcy i że obciachem będzie po prostu dyskryminowanie osób ze
względu na ich choroby – mówiła Elżbieta Brzozowska, wiceprezeska Fundacji Zdrowia i
Edukacji Ad Meritum.
Potrzebne rozwiązania wspierające pracowników i pracodawców
Jednym z obszarów dalszych prac Koalicji pozostają rozwiązania, które pomogą
przedsiębiorcom wdrażać działania na rzecz bardziej dostępnych miejsc pracy. Wśród
propozycji znajduje się m.in. Fundusz na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu, który miałby
wspierać finansowanie działań ułatwiających zatrudnianie i utrzymanie w zatrudnieniu osób
napotykających bariery związane m.in. ze stanem zdrowia, wiekiem czy obowiązkami
opiekuńczymi.
– Jako duża, globalna firma mamy możliwości finansowe i organizacyjne pozwalające
wdrażać różnego rodzaju rozwiązania wspierające pracowników. W przypadku małych i
średnich przedsiębiorstw jest to trudniejsze. Dlatego rozwiązania systemowe mogą otworzyć
drzwi również tym pracodawcom, którzy nie dysponują takimi zasobami jak największe
organizacje – podsumowała Marta Rojek-Czech, dyrektor personalna Servier Polska.
